De spoorlijn

Station Rijksstraatweg lag ooit aan de spoorlijn Haarlem-Hoofddorp (of Aalsmeer) en maakte onderdeel uit van de Haarlemmermeerspoorlijnen. Tezamen met de lijnen Amsterdam-Uithoorn, Bovenkerk-Aalsmeer, Aalsmeer-Nieuwersluis, Uithoorn-Alphen en Hoofddorp-Leiden vormde deze een netwerk van ruim 110 kilometer spoorlijn. Deze spoorlijnen waren bedoeld om de bedrijvigheid in de Haarlemmermeerpolder te stimuleren en de afzetmarkt voor de lokale boeren en producenten te vergroten. De HESM (Hollandsche Electrische Spoorweg Maatschappij, opgericht op 6 mei 1898) heeft deze lijnen aangelegd, maar een groot succes is het nooit geworden

Hoe het begon

Dienstregeling van den feesttreinOp 2 augustus 1912 om 10u21 stoomt de eerste trein langs het perron van Haarlem Rijksstraatweg. De feesttrein van vijf rijtuigen is versierd door de Aalsmeersche Snijbloemen Exporteurs Vereeniging en vervoert locale politici, de commissarissen van de koningin van de beide Hollanden en belangrijke gasten van de HESM. Op de locomotief hangt de tekst
image361‘Nooit gedacht,
Maar niet gezwegen,
Lang gewacht,
En toch verkregen.’
De trein stopt een kwartier om de gasten de kans te geven het station en de bijzondere spoorbrug over de Amsterdamsevaart te bekijken.

kruisinghsm_esm

image406

Volgens de winterdienstregeling van 1927 stopte er plm 9 treinen per dag in elke richting.

Dienstregeling haarlem - hoofddorp (2)

Poststempel

Over dit traject werden vanaf 1912 personen, goederen én post vervoerd. De post werd door de conducteur gestempeld met blokstempels die de route en rijrichting aangaven.
In de meerbode van 5 augustus 1914 valt echter te lezen dat tot nader order er geen ‘Vracht en IJlgoederen, Levende Dieren, Lijken, Rij- en Voertuigen’ worden aangenomen

Artikel levende dieren, lijken, rij- en voertuigen niet meer

 

 

 

 

De tarieven waren in die tijd als volgt:

Baanvak haarlem-hoofddorp

image592

Sinds 2 augustus 1912 rijden er zo’n 5 treinen per dag in beide richtingen, en in hoogtijdagen zelfs 11 treinen per dag tot en met de laatste reizigerstrein op oudejaarsavond 1935. Een retourtje met deze trein van Haarlem Rijksstraatweg naar Hoofddorp kost 65 cent, of 45 cent als je de houten banken van de 3e klasse trotseert. De treinen bestaan in het begin vooral uit Berlijnse locomotieven van de serie ‘1000’ (later hernummerd tot NS 7701-7744) en in Düsseldorf gebouwde rijtuigen 2e en 3e klasse met een middendoorgang en aan de einden balkons. Het waren donkerbruine houten rijtuigen met een als ‘mistig’ omschreven interieur (voornamelijk doordat er veel gerookt en gepruimd werd en de ramen niet geopend mochten worden door de reizigers).

image536De locomotieven die bekend staan als ‘Haarlemmermeertjes’ kregen als bijnaam ‘Bello’ mee. De bekendste ‘Bello’ heeft jarenlang als monument in Bergen aan Zee gestaan en rijdt na een uitvoerige restauratie sinds 1985 bij de museumstoomtram Hoorn-Medemblik.
O.a. door de mobilisatie en de overname door de HIJSM komt er steeds meer ‘vreemd’ materieel op de lijn rijden.

Al in de crisis van de jaren 30 werd de stoomtram (alleen de naam was elektrisch) letterlijk ingehaald door de autobus en kwamen de lijnen te vervallen. De spoorlijn bij het station rijksstraatweg is in 1936 vrijwel direct opgebroken. Bijna het gehele trace is overigens nog zichtbaar en te volgen, o.a. omdat het langs werelderfgoed loopt, te smal is om te bebouwen of omdat er in later tijden een hoofdwaterleiding onder of naast gelegd is, waardoor er niet gebouwd kan worden op een groot deel van het trace.

Als je zelf wilt spoorzoeken dan vind je alle stations van de Haarlemmermeerlijnen makkelijk terug via deze Google Earth-waypoints (gevonden op haarlemmermeerspoor.nl).

De spoorbaan en spoorpijlers

Wil je meer lezen over de Haarlemmermeerspoorlijnen, kijk dan eens op haarlemmermeerspoor.nl of op de ‘Sporen’-blog van Wim Wegman of bestel één van zijn boeken (Sporen 1 en 2, dít station staat vermeld in deel 1) of de dubbel-dvd ‘Een zoektocht langs de resten van de Haarlemmermeerlijnen‘.